Σεξουαλική επιθυμία και σχέσεις ομόφυλης οικειότητα στην Ασία Chapter 2

Σεξουαλική επιθυμία και σχέσεις ομόφυλης οικειότητα στην Ασία

Chapter 2




ΚΙΝΑ

Ομόφυλη Οικειότητα

Η αμφισημία ως προς το γένος που χαρακτηρίζει τα ονόματα της κλασσικής κινεζικής γλώσσας συχνά μας εμποδίζει να διακρίνουμε εάν αναφέρονται στην ετεροφυλοφιλική η στην ομοφυλοφιλική αγάπη, αν και οι μελετητές έχουν συχνά επισημάνει σαφείς αναφορές σε ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς μεταξύ αντρών. Η αποσύνθεση της δυναστείας των Χαν μετά το 220 μ.Χ. Συνοδεύτηκε απο την εμφάνιση ενός ευρύτερου φάσματος καλλιτεχνικών δημιουργημάτων που ασχολούνται με το θέμα της ομοφυλοφιλικής αγάπης: λαϊκή ποίηση, θέατρο, όπερα και εικαστικά έργα, καθώς και χιουμοριστικά κείμενα και πορνογραφία. Οι παλαιότερες λογοτεχνικές απεικονίσεις της ρομαντικής αγάπης είχαν γραφτεί στην κλασική κινέζικη γλώσσα και ήταν δημιουργήματα της κοινωνικής ελίτ. Την εποχή αυτή όμως, η αυξημένη κυκλοφορία κειμένων γραμμένων στην καθομιλουμένη γλώσσα καθώς και η ευρύτατη διάδοση μη κειμενικών αναπαραστάσεων της ερωτικής επιθυμίας αποκαλύπτουν τις αντιλήψεις ενός ευρύτερου τμήματος της κινεζικής κοινωνίας.

Από την περίοδο της δυναστείας Τσιν (265 – 420 μ.Χ. ) έχουμε σημαντικό αριθμό ποιημάτων που απηχούν αυξημένη κοινωνική επίγνωση όσον αφορά τα ζητήματα της ανδρικής πορνείας και της σύναψης σεξουαλικών σχέσεων μεταξύ αντρών διαφορετικών κοινωνικών τάξεων. Ο Τσανγκ Χαμπιάν έγραψε ένα εγκωμιαστικό κείμενο, όπου εκθειάζει τον δεκαπεντάχρονο ηθοποιό-πόρνη Τζόου Σιαοσί, αναλύοντας παράλληλα τη σχέση μεταξύ ηθοποιίας και πορνείας που προκύπτει από την τάση των ηθοποιών να χρησιμοποιούν καλλυντικά και να ντύνονται κομψά και εξεζητημένα. Η απεικόνιση της ανδρικής πορνείας στην λογοτεχνία συνεχίστηκε και στην περίοδο της δυναστείας Σουνγκ (960-1280), όταν πλέον η ανδρική πορνεία είχε γίνει ένα εξαιρετικά εκτεταμένο κοινωνικό φαινόμενο – μάλιστα, από τις αρχές του 12ου αιώνα, θεσπίστηκαν ειδικές νομοθετικές ρυθμίσεις που αποσκοπούσαν να την περιορίσουν. Η ανδρική πορνεία άκμασε επίσης κατά την περίοδο της δυναστείας Μινγκ (1368-1644). Έως τον 17ο αιώνα, οι αρσενικές πόρνες, που ονομάζονταν σιαοτσάνγκ, είχαν αναδειχθεί σε σημαντικό παράγοντα της κινεζικής ζωής. Καθώς το θέατρο ήταν ένας αποκλειστικά ανδρικός χώρος (τόσο τους ανδρικούς όσο και τους γυναικείους ρόλους τούς υποδύονταν άντρες), η σύνδεση μεταξύ θεάτρου και ομοφυλοφιλίας ήταν πολύ ισχυρή. Οι ηθοποιοί που υποδυόταν γυναικείους ρόλους(ταν) θεωρούνταν υποδεέστεροι από εκείνους που έπαιζαν ανδρικούς (σενγκ). Επίσης, η ερμηνεία αυτών των έμφυλων ρόλων δεν περιοριζόταν μόνο πάνω στη σκηνή. Για παράδειγμα, αρκετοί ηθοποιοί ταν έγιναν διάσημοι για τους ομοφυλοφιλικούς δεσμούς τους με τους λόγιους ή τους αξιωματούχους πατρόνες τους. Το φαινόμενο αυτό συνεχίστηκε καθ' όλη την διάρκεια της κινέζικης ιστορίας και κορυφώθηκε με την εξιδανίκευση των ηθοποιών ταν της Όπερας του Πεκίνου κατά τον 18ο και τον 19ο αιώνα.

Στην περίοδο της δυναστείας Μινγκ, η απεικόνιση της ομοφυλοφιλικής αγάπης είχε πια φτάσει στο απόγειό της, για μια σειρά από λόγους: μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού ήξερε πλέον να διαβάζει, η τεχνολογία της τυπογραφίας είχε εξελιχθεί αρκετά και η ζήτηση για φθηνή και λαϊκή λογοτεχνία σεξουαλικού περιεχομένου αυξανόταν ολοένα και περισσότερο. Το ερωτικό μυθιστόρημα Ο χρυσός λωτός (Τζιν πινγκ μέι, γύρω στα 1610) – το οποίο, μεταξύ άλλων, μιλάει και για ερωτικούς δεσμούς μεταξύ αντρών- αντικατροπτίζει τη λαική προτίμηση για έργα στην καθομιλουμένη, που αφηγούνταν με διασκεδαστικό τρόπο ιστορίες ερωτικού περιεχομένου διανθισμένες με σεξουαλικές περιγραφές. Ωστόσο, το ενδιαφέρον για τις σχέσεις μεταξύ ομοφύλων κορυφώθηκε με την έκδοση μιας συλλογής ομοερωτικών κειμένων του 17ου αιώνα, που είναι γνωστά με τον συλλογικό τίτλο Χρονικά του κομμένου μανικιού (Ντουάν σίου πιαν). Το ενδιαφέρον του κοινού για το σεξ αντικατροπτιζόταν στις έντυπες πορνογραφικές εικόνες ομοφυλοφιλικού περιεχομένου που γνώρισαν πολύ μεγάλη διάδοση εκείνη την εποχή, αλλά αποτυπώνεται και στα σχόλια των λογίων, στα θεατρικά έργα και στα μυθιστορήματα. Τέλος, ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη ήταν η ανάδυσηενός ξεχωριστού πορνογραφικού είδους της περιόδου της δυναστείας Μινγκ. Το είδος αυτό εμφανίζεται στην κινεζική λογοτεχνία στα τέλη του 16ου αιώνα και ακμάζει στο πρώτο μισό του 17ου.

Μια αλλαγή που παρατηρείται αυτήν την εποχή στην ορολογία που χρησιμοποιείται για να περιγραφεί η ανδρική ομόφυλη αγάπη δείχνει την μετατόπιση της πολιτισμικής έμφασης από τις κοινωνικές διαστάσεις της ομόφυλης οικειότητας στην ίδια την ερωτική πράξη. Η έκφραση νανφένγκ σήμαινε το <<ανδρικό συνήθειο>> ή την <<ανδρική πρακτική>>. Ωστόσο, καθώς το πρώτο συνθετικό της έκφρασης αυτής – η λέξη ναν – ήταν ομόηχη με τη λέξη <<νότος>>, η νανφένγκ μπορούσε επίσης να ερμηνευτεί ως <<νότιο συνήθειο>> η <<νότιος άνεμος>> - το παιχνίδι αυτό με τα ομόηχα παρέπεμπε σε μια διαδεδομένη αντίληψη εκείνης της εποχής, ότι η ομοφυλοφιλία ήτανε πιο συνηθισμένη στις νότιες επαρχίες του Φουκιέν και του Τσεκιάνγκ. Ο Σεν Ντεφού (1578 – 1642) εξηγούσε ότι τα ζευγάρια των αντρών στο Φουκιέν συχνά ζούσαν μαζί, συνάπτοντας άτυπα κάτι σαν ομοφυλικό γάμο, που ενίοτε μπορούσε να διαρκέσει έως και είκοσι χρόνια. Ο ένας από τους δύο συντρόφους έπαιρνε τον ρόλο του δεσμευμένου <<δεσμευμένου μεγάλου αδερφού>> (τσιτσιόνγκ) και ο άλλος του <<δεσμευμένου μικρού αδερφού>> (τσιντί). Ο Σεν Ντεφού σχολίαζε επίσης ότι ίσως η μεγάλη διάδοση του φαινομένου στο Φουκιέν να οφειλόταν στην επίδραση της κουλτούρας των πειρατών, που ενθάρρυναν την ομοφυλοφιλία. Όπως και να έχει το πράγμα, ξέρουμε ότι κατά τον 18ο αιώνα έγινε μια απόπειρα από κάποιους κυβερνητικούς αξιωματούχους να εξαλείψουν μια σοδομιτική αίρεση σ΄αυτήν την περιοχή.

Η πρώτη φορά που το κράτος επιχείρησε να ελέγξει τη σεξουαλική ζωή των απλών πολιτών, παρεμβαίνοντας με νομοθετικές ρυθμίσεις, ήταν κατά την διάρκεια της δυναστείας Τσινγκ. (1644 – 1912). Οι νόμοι που απαγόρευαν την σοδομία, όπως αυτοί που ψηφίστηκαν ανάμεσα στο 1690 και το 1740, αποσκοπούσαν κυρίως στο να αποτρέψουν πράξεις σεξουαλικής βίας και να ενδυναμώσουν την ιδεολογία της οικογένειας. Οι απεικονίσεις και οι πρακτικές της ομόφυλης αγάπης συνέχισαν να αντιμετωπίζονται με ανεκτικότητα, παρά τον αυξανόμενο κοινωνικό συντηρητισμό της δυναστείας Τσινγκ.

Βιβλιογραφία: Ομοφυλοφυλία Μια Παγκόσμια Ιστορία, εκδόσεις ΠΑΠΥΡΟΣ

Σεξουαλική επιθυμία και σχέσεις ομόφυλης οικειότητα στην Ασία Chapter 1

Σεξουαλική επιθυμία και σχέσεις ομόφυλης οικειότητα στην Ασία

Chapter 1

Στα ημερολόγια και στα απομνημονεύματα των παλαιότερων Ευρωπαίων ταξιδιωτών στην Ασία βρίσκουμε συχνά σύντομες αναφορές στον ηθικό αποτροπιασμό που τους προκαλούσαν οι ομοφυλοφιλικές σεξουαλικές πρακτικές που συναντούσαν εκεί – για παράδειγμα στην Κίνα. Η θέαση ενός πολυπολιτισμικού όπου η ομοφυλοφιλία δεν καταπιεζόταν προκαλούνε αισθήματα κατάπληξης και απέχθειας. Πράγματι, εκτός της ιουδαίοχριστιανικής κοσμόαντίληψης, το νόημα της ομοφυλοφιλίας είναι θεμελιακά διαφορετικό. Ο όρος <<ομοφυλοφιλία>>, ο οποίος εν πολλοίς αποτελεί μια φαντασιακή επινόηση του δυτικού πνεύματος του 19ου αιώνα, δεν έχει ούτε το ίδιο νόημα ούτε την ίδια πολιτισμική βαρύτητα στις ασιατικές κοινωνίες, οι οποίες (προτού δεχτούν την καθοριστική επιρροή της Δύσης) αντιμετώπιζαν την αγάπη μεταξύ ομοφύλων με πολύ λιγότερη περιφρόνηση.

Η λέξη <<Ασία>> σηματοδοτεί μια τεράστια γεωγραφική περιοχή, στην οποία συνυπάρχουν ποικίλες κουλτούρες και πολιτισμικές παραδόσεις. Στο κεφάλαιο αυτό θα περιοριστούμε στην εξέταση των τριών σημαντικότερων πολιτισμικών παραδόσεων της Ασίας:

α) της κινέζικης

β) της ιαπωνικής

γ) ινδικής

Η διερεύνηση πολιτικών πραγματειών, στρατιωτικών ιστοριών, φιλοσοφικών δοκιμίων, καλλιτεχνικών απεικονίσεων και ποιητικών έργων μας αποκαλύπτει διάφορους τρόπους με τους οποίους οι ιδέες της αγάπης, του έρωτα, της φιλίας, της αρετής και του ιπποτισμού εμπλέκονταν με την έκφραση της ομοφυλοφιλίας στους πολιτισμούς αυτούς, πάντοτε υπό το πρίσμα με το οποίο οι επικρατέστερες θρησκευτικές παραδόσεις της Ασίας αντιλαμβάνονταν τις έννοιες της αρρενωπότητας και της θηλυκότητας.

ΚΙΝΑ

Λογοτεχνικές μεταφορές και αυτοκρατορική εύνοια

Οι πηγές που αναφέρονται στην περίοδο της δυναστείας Τσου (1122-256 π.Χ) δείχνουν ότι από τον 8ο και τον 7ο αιώνα π.Χ. Και μετά οι σχέσεις οικειότητας μεταξύ αντρών ήταν αλληλένδετες με την ζωή της αυτοκρατορικής αυλής. Οι πρώιμες λογοτεχνικές περιγραφές ομοφυλοφιλικής οικειότητας εντάσσονται σε ένα εκλεπτυσμένο περιβάλλον: απηχούν την εξευγενισμένη κουλτούρα της υψηλής κοινωνίας της εποχής, αλλά και τις αρετές εκείνες που προσέδιδαν νομιμοποίηση στα αισθήματα αγάπης μεταξύ δύο αντρών, εντάσσοντάς τα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αυστηρά ιεραρχημένων σχέσεων που βασίζοντας στον σεβασμό.

Στην πρώιμη λογοτεχνία της Κίνας βρίσκουμε διάφορες μεταφορές που παραπέμπουν στην ύπαρξη σχέσεων οικειότητας μεταξύ αντρών, οι οποίες βασίζονταν σε παγιωμένους πολιτισμικούς κώδικες και συνέδεαν στενά τα μέλη της κοινωνικής ελίτ μεταξύ τους. Καθώς οι σχέσεις δασκάλου – μαθητή, πατέρα – γιου και μεγαλύτερου – μικρότερου αδελφού ήτανε θεμελιακής σημασίας για την κομφουκιανή κοσμοθεωρία, οι αισθηματικοί δεσμοί μεταξύ των αντρών εναρμονιζόταν πλήρως με την ταξική και την ηλικιακή ιεράρχηση της κοινωνίας. Για παράδειγμα, οι ιστορίες που διασώζονται περιγράφουν σχέσεις ομοφυλοφιλικής αγάπης μεταξύ κάποιων ηγεμόνων και των ευνοουμένων τους, ή σχέσεις μεταξύ ηλικιωμένων και νεαρών ευγενών – με άλλα λόγια, σχέσεις που θεμελιώνονταν σε ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς και διαπνέονταν από βαθιά αισθήματα υιικής αφοσίωσης και πίστης. Οι πιο γνωστές από αυτές τις λογοτεχνικές μεταφορές, όπως οι ιστορίες <<του μοιρασμένου ροδάκινου>> και του <<κομμένου μανικιού>>, λειτούργησαν ως κωδικοποιημένες μεταφορές για τη ομοφυλοφιλία, που συνέχισαν να γίνονται κατανοητές καθ΄όλη τη διάρκεια της κινεζικής ιστορίας.

Η γνωστότερη ιστορία της περιόδου Τσου προέρχεται από το δωδέκατο κεφάλαιο των κειμένων φιλοσοφικού και νομικού περιεχομένου που αποδίδονται στον Χαν Φέι Ζι (+233 π.Χ.). Αναλύοντας τις πολιτικές της προσωποπαγούς ευνοιοκρατίας ο Χαν Φέι Ζι περιγράφει πως ο Ουέι, ο δούκας Λινγκ (534-493 π.Χ.), ερωτεύτηκε έναν αξιωματούχο της αυλής του, τον Μίζι Σία. Σύμφωνα με τους κανόνες της αυτοκρατορικής αυλής, το να χρησιμοποιεί κανείς την άμαξα του ηγεμόνα για να διεκπεραιώνει τις προσωπικές του υποθέσεις συνιστούσε σοβαρό αδίκημα και επέσυρε την ποινή του ακρωτηριασμού των ποδιών. Όταν κάποτε αρρώστησε η μητέρα του, ο Μίζι Σία χρησιμοποίησε την άμαξα του προστάτη του για να την επισκεφθεί. Ο ηγεμόνας, αντί να τον τιμωρήσει, επαίνεσε την εκπλήρωση του υιικού καθήκοντος του και τον σεβασμό προς την μητέρα. Σε άλλη σκηνή περιγράφεται ένας περίπατος του Μίζι Σία και του Ουέι σε έναν οπωρώνα, όπου ο ευνοούμενος αξιωματούχος προσφέρει στον δούκα ένα μισοφαγωμένο ροδάκινο΄ η χειρονομία του κάνει τον Ουεί να αναλογιστεί την αφοσίωση και την αυτοθυσία του Μίζι. Ο μύθος αυτός απέκτησε τόσο ισχυρή και διαχρονική σημασία, ώστε το όνομα <<Μίζι Σία>> καθώς και η μεταφορική έκφραση <<αγάπη του μοιρασμένου ροδάκινου>> (φεν τάο τσι άι) να συνεχίσουν να λειτουργούν ως απόρρητες παραπομπές στην ομοφυλοφιλική οικειότητα για πάμπολλες μεταγενέστερες γενιές.

Μια δεύτερη λογοτεχνική μεταφορά, που χρονολογείται στον 3ο αιώνα π.Χ., απεικονίζει εξίσου καλά την θέση που κατείχαν οι ευνοούμενοι στο αυλικό περιβάλλον της δυναστείας Τσου. Ο βασιλιάς του Ουέι και ο ευνοούμενος του, ο ευγενής Λονγκ Γιανγκ, ψαρεύουν μαζί στην ίδια βάρκα. Με τα μάτια γεμάτα δάκρυα, ο Λονγκ Γιανγκ εξηγεί στον βασιλιά ότι, αρχικά, ήταν πολύ ευχαριστημένος με το πρώτο ψάρι που έπιασε. <<Ύστερα όμως>>, συνεχίζει, <<έπιασα ένα ακόμα μεγαλύτερο ψάρι και θέλησα να ρίξω πίσω στο νερό το πρώτο. Εξαιτίας αυτής της κακής μου πράξης, θα με διώξεις από το κρεββάτι σου!>> Αυτό το περιστατικό, που αποκαλύπτει αισθήματα ανασφάλειας που δημιουργούσε ο σκληρός ανταγωνισμός των ευνοουμένων μεταξύ τους, επιβεβαιώνει επίσης πόσο εκτεταμένο ήταν το φαινόμενο της ομοφυλοφιλικής οικειότητας μεταξύ των μελών της ελίτ. Το όνομα του ήρωα αυτής της ιστορίας ταυτίστηκε με την έννοια του ομοφυλόφιλου ερωμένου (λονγκ γιανγκ).

Τα πιο αξιόπιστα αρχεία της δυναστείας των Χαν (202 π.Χ - 220 μ.Χ) επιβεβαιώνουν ότι η ομοφυλοφιλία μπορούσε να συνυπάρχει αρμονικά με τον συμβατικό θεσμό του ετερόφυλου γάμου. Κατά πάσα πιθανότητα, τα σημαντικότερα στοιχεία που διαθέτουμε γι΄αυτήν την περίοδο προέρχονται από τα έργα του Σίμα Τσιαν Αναμνήσεις του ιστορικού (Σι Τζι) και του Μπαν Γκου Κατάλοιπα των Χαν (Χαν σου). Αφηγούνται την ιδιωτική ζωή των αυτοκρατόρων της δυναστείας Χαν -δέκα από τους οποίους υπήρξαν εμφανώς αμφισεξουαλικοί- καθώς και τις ερωτικές τους σχέσεις με τους άρρενες ευνοούμενους τους. Σύμφωνα με τον Σίμα Τσιαν, <<Δεν χρησιμοποιούν μονάχα οι γυναίκες την εμφάνιση τους για να προσελκύσουν την προσοχή του ηγεμόνα΄ αυτό το παιχνίδι μπορούν να το παίξουν επίσης οι αυλικοί και οι ευνούχοι. Στα πολύ παλιά χρόνια υπήρξαν πολλοί άντρες που κέρδισαν την εύνοια μ΄αυτόν τον τρόπο>>. Στους άρρενες ευνοουμένους μπορούσαν να συγκαταλέγονται και αστρολόγοι, μουσικοί και στρατηγοί ή, αντίθετα, μικρά αγόρια χωρίς μόρφωση και ευνούχοι ταπεινής καταγωγής. Μέσω της οικειότητας τους με τον ηγεμόνα κατάφερναν να αναρριχηθούν σε υψηλές θέσεις εξουσίας, απ΄όπου μπορούσαν στη συνέχεια να ελέγξουν τις προσβάσεις προς τον βασιλιά. Επίσης, καθώς στην κοινωνία αυτή συνυπήρχαν η ομοφυλοφιλία και η ετεροφυλοφιλία, τα πατριαρχικά προνόμια επέτρεπαν στους άντρες που κατείχαν θέσεις μεγάλου κοινωνικού κύρους να συνάπτουν σεξουαλικές σχέσεις με οποιονδήποτε ήθελαν απο τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα.

Ο αμφίσημος όρος τσονγκ, που μπορεί να σημαίνει αγάπη, πατρωνία, εύνοια ή σεβασμό, παρέπεμπε σε ετεροφυλοφιλικές ερωτικές σχέσεις, αλλά και γενικότερα στα συμφραζόμενα της πλατωνικής φιλίας. Η κινεζική παράδοση αναγνώριζε επίσης μια πολύ ευρεία γκάμα ομόφυλων σχέσεων μεταξύ αντρών, οι οποίες αποτελούσαν αναπόσπαστο τμήμα μια ευρύτερης κοσμολογίας που στηριζόταν στην αγάπη και στην αφοσίωση – μια πολιτισμική στάση εκ διαμέτρου αντίθετη προς τη στάση της Χριστιανικής Ευρώπης, όπου οι σχέσεις οικειότητας μεταξύ αντρών καταστέλλονταν. Τα έργα του Σίμα Τσιαν και του Μπαν Γκου δείχνουν ότι στην περίοδο των Χαν το λεξιλόγιο που περιγράφει την δυναμική της ομόφυλης οικειότητας μεταξύ αντρών είχε εξελιχθεί και διαφοροποιηθεί σημαντικά. Και οι δυο συγγραφείς χρησιμοποιούν τον όρο νινγκ σινγκ όταν αναφέρονται στους ευνοούμενους της αυτοκρατορικής αυλής, σ΄αυτούς δηλαδή που κατάφερναν να αποσπάσουν αγάπη και εύνοια (σινγκ) διά της κολακείας (νινγκ). Ο όρος άι ρεν (που σημαίνει τον αγαπημένο, τον σύντροφο ή τον/την σύζηγο) επίσης χρησιμοποιείται στα κείμενα της περιόδου των Χαν. Ωστόσο, αυτή η ορολογία δεν παραπέμπει ευθέως σε ομοφυλοφιλικές πρακτικές η ταυτότητες. Θα μπορούσαμε μάλιστα να πούμε ότι κάν συνιστά ιδιαίτερη αντιμετώπιση των ομοφυλοφιλικών σχέσεων μεταξύ αντρών. Κι αυτό γιατί η σεξουαλικότητα δεν αντιμετωπιζόταν τότε ως μια ξεχωριστή διάσταση της ύπαρξης, αποκομμένη από το ευρύτερο πλέγμα των κοινωνικών σχέσεων. Ο Μπαν Γκου μας δίνει το πιο διάσημο, ίσως, κινεζικό παράδειγμα ανδρικής οικειότητας, το οποίο έγινε συνώνυμο της ομοφυλοφιλικής επιθυμίας στην Κίνα. Η ιστορία αυτή, που αναφέρεται στον αυτοκράτορα Άι και τον ευνοούμενο του Ντονγκ Σιαν, περιγράφει μια σχέση τρυφερής αγάπης, που μοιάζει πανανθρώπινη. Το ζευγάρι κοιμάται, και ο Ντονγκ Σιαν έχει ξαπλώσει πάνω στο μανίκι του αυτοκράτορα. Μη θέλοντας να ενοχλήσει τον σύντροφο του, ο αυτοκράτορας κόβει το μανίκι του βασιλικού του ενδύματος, για να μπορέσει να σηκωθεί και να επιστρέψει στα καθήκοντα του. Έτσι, η μεταφορά του <<κομμένου μανικιού>> (ντουάν σίου) έγινε ένας ευρέως αναγνωρίσιμος ευφημισμός για την ομοφυλοφιλία, δείχνοντας πόσο εκτεταμένο ήταν το φαινόμενο της ομόφυλης οικειότητας και στην κουλτούρα ανώτατων κοινωνικών στρωμάτων της Κίνας και απηχώντας παράλληλα τις κραταιές αξίες της αφοσίωσης, του σεβασμού και την υιικής στοργής, θεμελιώδη χαρακτηριστικά του κομφουκιανού ηθικού σύμπαντος.








Βιβλιογραφία: Ομοφυλοφυλία Μια Παγκόσμια Ιστορία, εκδόσεις ΠΑΠΥΡΟΣ